رسمی که تنها درروستای اسک لاریجان اتفاق می افتد وبه این روستا برجستگی خاصی می بخشد مراسم « برفچال ، مردان اسک درمرتع » اسکه وش ومراسم مادرشاهی ( حکومت زنان ) است که درهمان روز به وسیله زنان در ده برپا میشود.

حکومت زنان ( مادرشاهی )

در روز اجرای آیین برفچال که مردان از روستا خارج می شوند ، برای حفظ نظم ، زنان بطورموقت زمام حکومت رادردست می گیرند . برای تحقق بخشیدن به هدف خویش ، ازمیان خود، زنی ( حاکمی ) رابرمی گزینند وتاوی به نظام حکومتی که بطور موقت درروستا ایجادشده سروسامان بدهد . حکومت زنان رادرقدیم « مادر شاهی » نیز می گفته اند.

حاکمی که درجهت اداره حکومت یک روزه به ایفای نقش می پردازد ، زنی است که دارای صفاتی همچون تسلط دررهبری ، قدرت درمدیریت ، کم رو وخجالتی نبودن ، برسروزبان بودن ، کاردانی وزیبائی ، زنی که چنین برمسند حکومت می نشیند معمولا" روز قبل ازاجرای مراسم به مقام خودواقف میشود.

زنی که برای این منظورمنصوب میشود، جهت چرخش روان حکومت وبرقراری ضوابط موجود دراین مراسم ، زنانی رابه عنوان نگهبان روستا درجاهای مختلف روستا قرارمی دهد .این زنان که بعضا" دختران جوان هستند بطور داوطلبانه خودراجهت نگهبانی وپاسداری از روستا نامزد می کنند . ازشرایط لازم برای احراز این منصب بنیه قوی ، شجاعت ، سروزبان داشتن است . امروزه تعداداین نگهبانان به بیست یاسی نفررسیده است . این زنان نگهبان ملبس به لباس قدیم هستند.

درزمان اجرای مراسم حکومت زنانه ، مردان نباید در روستا باشند وهمگی باید روستا رابه قصد مرتع اسكه وش ترك كنند. البته درمورد مردانی که بیمار ویا مسن باشند ، وضعیت فرق می کند وآنها می توانند درده بمانند به شرط آنکه درخانه باشند وجلوی پنجره یا روی تراس ظاهر نشوند، مردان غریبه وحتی مردان اهل اسک به هیچ وجه حق ورود به ده راندارند . دراین روز حتی از ورود نیروهای انتظامی به داخل روستا ممانعت میشود. دستورات حاکم لازم الاجراست وهیچ کس نباید تخطی کند. این قانون در مورد زنان خاطی نیز مصداق دارد. مثلا" زنان متخلف رابرالاغی پالان بطوربرعکس نشانده ودوره می گردانند و« هو» می کنند ولی غالبا" ازمجازات بدنی زنان دوری میشود . بعضی زنان نیز محکوم به تهیه شیرینی ودیگرملزومات میشوند.

فرمانروا دراین روز ازقدرت وتسلطی ویژه برخوردار است. باوجود وزاریی که وی برای خود انتخاب کرده ، که به وزیران دست راست ودست چپ معروفند ، وی احساس اعتماد به نفس بیشتری درایفای نقش خودمی کند. شاه و وزیرانش لباس مخصوصی به تن می کنند ، درگذشته لباس شاه شبیه لباس افرادسپاه دانش ، ولباس وزاری وی همانند اونیفورم سربازان بوده است.

درابتدای روز با رقص وپایکوبی وبا سرو وضعی آراسته به درمنزل شاه میروند. این زن ها ، آن قدر به نواختن وپایکوبی ادامه می دهند تا فرمانروا ازخانه بیرون آمده وهمراه ایشان به محل « تکیه » بیاید.

حاکم پس ازرسیدن به این نقطه ، درقصر خیالی خویش می نشیند و وزیران خود راهم درطرفین می نشاند. پس ازجمع شدن تمامی زنان در« تکیه » مراسم شروع میشود. ابتدا به حکم حاکم نگهبانان درچهارگوشه روستا مستقر میشوند وبقیه پاسداران همراه زنان روستائی درداخل روستا می گردند تامبادا مردی داخل روستا پنهان شده باشد . درحین اجرای مراسم ، نگهبانان مرتب ، به سراغ شاه آمده وچگونگی وضعیت روستا راازحیث وجود یاعدم وجود مردان گزارش می دهند. اگرگزارش مبنی بر دیده شدن مردی درداخل روستا به گوش حاکم برسد ، وی کلیه زنان رابه دنبال مرد مذکور می فرستد تا اوراتنبیه کرده ومجازات های ویژه رادرموردش اجراکنند.

با نزدیک شدن ظهر ، مراسم کم کم روبه اتمام میرود وحاکم بابیشتر زنان روبوسی می کند وایشان رابرای زنده نگهداشتن این سنت تشویق می کند. این روزچون روزویژه زنان است وآنها آزادی بیشتری درغیاب مردان دارند ، سعی می کنند ازانجام دادن کارهای روزمره خودداری کنند تابتوانند درجمع زنان مجری آیین ، حاضر شوند ابته زنانی که عزادار هستند چندان تمایلی برای شرکت دراین مراسم ندارند. درمورد زنان غریبه روستای اسک درگذشته کمترپذیرفته می شد ولی امروزه حضور آنان دراین مراسم قابل قبول است.

بعدازاتمام مراسم ، زنان بصورت دسته جعی غذا تهیه می کنند وبعد ازصرف غذا وبرچیده شدن بساط جشن وسرور درآستانه ورود مردان به ده ازجانب زنان هیچ گونه اسقبالی ازمردان نمی شوند.

منابع

اسک ، روستائی در 90 کیلومتری شمال شرقی تهران – بخش لاریجان .

خلاصه شده ازمقاله دکترمرتضی فرهادی ، فصلنامه پژوهش زنان ، شماره 3

بمناسبت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان ماه سرشار از عرفان ومعنویت مردم مسلمان بخش لاریجان با آوردن روحانی ومبلغ ازشهرستانها همزمان با مسلمانان سایرنقاط کشور به استقبال این ماه مبار ک رفتند وکلیه مساجد باهماهنگی شوراهای اسلامی وپایگاه ها بسیج روستا به مراسم مذهبی این ایام بویژه:

در شبهای احیا؛ « لیالی القدر – شبهای ضربت وشهادت مولی الوحدین حضرت علی (ع) » همراه با افطار دهی روزه داران و قرآن بسرکردن ودعاوثنا این شبهای قدر طلب آمرزش گناهان خویش پرداختند.

بمناسبت روز جهانی قدس راهپیمائی سراسری که در آخرین جمعه ماه مبارک رمضان بمنظور حمایت از مردم مظلوم فلسطین درکشور برگزارمی گردد لذا مردم مسلمان وروزه دارلاریجان هم صدابا گفتن مرگ براسرائیل ومرگ برآمریکا انزجارخود را از اسرائیل غاصب باراهپیمائی باشکوهشان در دو مسیرهمزمان (با سراسرکشور ) نشان دادند:

مسیر1ول از هتل وانا تاحسینیه وانا درساعت 30/9برگزار آنگاه پس ازحضور درحسینیه وانا با سخنرانی حجت الاسلام محمدی« مسئول شورای تبلیغات بخش» وهمچنین درپایان قرائت قطعتامه سراسری توسط یکی ازحاضرین مراسم به اتمام رسید.که درهمین رابطه راهپیمائی مسیر دوم درشهر رینه باحضورشهروندان ودانشجویان دانشگاه پیام نور ونیروهای نظامی وانتظامی رینه با قرائت قطعنامه برگزار گردید.

براثر برخورد یک قلوه سنگ درمنطقه پیچ شیطان به رنو 5 به رنگ زرد بشماره شهربانی 29671 تهران 27اهل قائم شهر به رانندگی خانم معصومه بستام نژاد که از شمال به تهران قصد عبور راداشت که منجر به فوت راننده خودرو شده است

براثرریزش کوه حوالی ساعت 5 بعدازظهر مورخ 19/7/84 درمنطقه ای بنام اسپه بطول حدود1500متر وبه ارتفاع 150 متر بالادست روستای گزانه مانع ازحرکت آب رودخانه ومسدود شدن دهانه رودخانه تلخاب گزانه در5 نقطه گردیده است لذا به محض اطلاع ، ازسوی بخشداری لاریجان درساعت 8 شب ازمحل رودخانه تلخاب بازدید بعمل آمده است که مشاهده شد حرکت کوه جلوی آب راگرفته وبدلیل تاریک بودن هوا وصعب العبور بودن مسیر امکان دسترسی به منطقه موردنظر میسر نبوده است لذا با عنایت به خطر ناشی ازحرکت آب جمع شده پشت منطقه رانشی مراتب به دارندگان مزارع پرورش ماهی وتاسیسات اطراف رودخانه مذکور رسیده وهمچنین هماهنگی باشورای اسلامی روستای گزانه وشهرگزنک تا تمهیدات لازم درجهت جلوگیری ازهرگونه خطرات احتمالی معمول دارند علیهذا بخشدار محترم لاریجان در یوم جاری ( چهارشنبه 20/7/84 به محل مورد مذکور بازدید نموده ، ودرنهایت ازمراتب رابه دستگاههای ذیربط منعکس شده است

توزیع اعتبارات حوادثی وسرمازدگی مرحله سوم درروستاهای بخش لاریجان که ازکل اعتبار بیست میلیون ریال بلایا به آقایان : کیانی – عباس سلیمانی اصل – هاشم امیرصادقی- گل بابا سالکی – محمد اسلامی غلامحسین اسلامی – سقا لوطیج – باروتی – عیسی محمدی – عبداله توسن- عطاء اله رضائی هرکدام یک میلیون ریال وبه آقایان علی اصغر قنبری دومیلیون ریال – محمدقلی ملاری دومیلیون ریال - خانم ملوک ابراهیمی : سه میلیون که جمعا" مبلغ هیجده میلیون ریال می باشد ومابقی دومیلیون ریال ازاین محل به روستا زیار اختصاص یافته است از کل اعتبارات یکصدوبیست میلیون ریال سرمازدگی به ترتیب به روستاهای: دیوران : دومیلیون ریال – نمار: هفت میلیون ریال – کفا وکلری : سه میلیون ریال- پلیریه : دومیلیون ریال – اطاقسرا : دومیلیون ریال – ناندل : هشت میلیون ریال – امره : دومیلیون ریال- عبدالمناف : هشت میلیون ریال – کهرود : ده میلیون ریال – پنجاب : پنج میلیون ریال- بلقلم : سیزده میلیون ریال – تیران : پانزده میلیون ریال – سوآ : چهارمیلیون ریال – سلور : چهار میلیون ریال – حاجی دلا: چهارمیلیون ریال – میانده : چهارمیلیون ریال – شمس آباد: نه میلیون ریال - هاره : پنج میلیون ریال- نیاک :پنج میلیون ریال – زیار : پنج میلیون ریال – امیرآباد: سه میلیون ریال .

فتتاح کارخانه فرآورده های لبنی شرکت تعاونی توسعه ای منطقه لاریجان درهفته تعاون با حضور فرماندار محترم شهرستان آمل ونماینده محترم مجلس شورای اسلامی بخشدار ودیگرمسئولین بخش در روستای بایجان ، قابل ذکراست با آغاز بکار این کارخانه تعداد32 شغل ایجاد نموده است.

غرق شدن پسر بچه 5 ساله بنام محمد حسین ذوالقدر فرزند علیرضا ساکن تهران در ساعت11 روز دوشنبه مورخ 28/6/84 درقلابن بایجان که بهمراه خانواده اش درکناررودخانه بسرمی بردند به داخل آب افتاده که متاسفانه فوت نموده است که جسد نامبرده باهمکاری هلال احمر وخانواده اش از داخل آب بیرون آورده و جسد با مجوز دادگاه جهت دفن تحویل خانواده اش گردید.

کشف جسد مرد کوهنوردی که با لباس پلنگی وکفش معمولی به پا وموی سرکم پشت که دودندان جلو شکسته ویک پا ودودست ندارد مشارالیه قصد صعود به قله دماوند راداشته که توسط اعضای امدادونجات پیدا شده وتاکنون مجهول الهویه باقی مانده است.

اجرای عملیات روکش آسفالت محور هراز ازامامزاده هاشم تا شهرگزنک توسط اداره کل راه وترابری استان مازندران چند کیلومتر روکش آسفالت انجام شده است که امید است انشاءالله عملیات مذکور بطور کامل انجام پذیرد ، جلوی تصادفات ناشی ازخرابی جاده گرفته شود.

جمع آوری کمکهای مردمی بمناسبت جشن عاطفه ها هم زمان درسراسر کشور دربخش لاریجان باهمکاری وهماهنگی بخشداری وآموزش وپرورش وکمیته امداد امام خمینی شاخه لاریجان درروز پنج شنبه مورخ 24/6/84 اقدام شده است.

هماهنگی وبرگزاری جلسه شورای پشتیبانی نهضت سوادآموزی لاریجان جهت شناسائی افرادبیسواد زیر40 سال دربخش لاریجان

با حمد وسپاس به درگاه ايزد منان كه توفيق خدمتگزاري به اسلام ومسلمين رابرهمه ما عطا نموده ،ازخالق يكتا خواستاريم ،كه بتوانيم ازدين كه ناموس الهي است حفظ وحراست كنيم . درسالجاري هفته دولت را درحالي سپري مي نمائيم كه 8 سال خدمت دولت اصلاحات جناب آقاي خاتمي به پايان رسيد. از آنجائيكه ملت بعنوان ولي نعمت نظام هستند، تمامي مسئولين موظف خواهندبود عملكرد حوزه كاري خويش رابحضور مردم شريف گزارش نمايند اينك ارائه خلاصه اهم ازفعاليت 8 ساله دولت كريمه رادربخش لاريجان جهت استحضار مردم بزرگوار تقديم مي نماييم . جا دارد ازتمامي كساني كه به هر نحو خدماتي را دراين بخش ارائه نموده اند، ازجمله فرمانداران محترم جناب حاج آقا حسينعلي گلي وحاج آقا اسفنديار جلالي واز نمايندگان محترم مجلس در دوره ها گذشته جناب مهندس عنايت اله تورنگ ، جناب حاج آقا محمود كاظمي دينان ونماينده فعلي جناب حاج آقا عزت اله يوسفيان ، بخشداران محترم منطقه جناب آقاي محمد باقر آدوسي وجناب آقاي رحمت اله صالحي تقدير وتشكر نموده ، وازمديران ومسئولين ادارات ونهادهاي بخش كه با همت بالاي خويش با موانع ومشكلات مبارزه نمودند، تا هر چه بيشتر رفاه رابراي اهالي لاريجان به ارمغان آورند صميمانه سپاسگزارم.براي همه مردان وزنان غيور ، فهيم ومهربان لاريجان كه درهمه احوال ياروياور مابودند ازخداوند آرزوي توفيق ، سلامتي ، پيروزي وسرافرازي راخواهانيم. اميدواريم در دولت جناب آقاي دكتر احمدي نژاد خدمات بيشتري به مردم لاريجان ارائه گردد .

حسين منفردی

بخشدار لاريجان